Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinen uyuşmazlıkların önemli bir bölümü muris muvazaası iddiasına dayanır. Bu durumda miras bırakan, gerçekte bağışlamak istediği bir taşınmazı tapuda satış veya başka bir işlem gibi göstererek mirasçılarından mal kaçırmayı amaçlamış olabilir.

Her satış işlemi muris muvazaası değildir. Miras bırakanın gerçekten bedel karşılığında satış yapması, ekonomik ihtiyacının bulunması veya işlemin hayatın olağan akışına uygun olması mümkündür. Mahkeme, tarafların gerçek iradesini belirlemek için satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark, miras bırakanın mali durumu, alıcının ödeme gücü, aile ilişkileri ve taşınmazın fiilen nasıl kullanıldığı gibi birçok olguyu değerlendirebilir.

Muris muvazaası iddiası kabul edildiğinde tapu kaydının iptali ve miras payı oranında tescil talebi gündeme gelebilir. Davayı kimin açabileceği, hangi taşınmaz veya işlemlerin dava konusu yapılabileceği ve ispat araçları somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

Bu davalar, tenkis davasıyla karıştırılmamalıdır. Tenkis, saklı payı ihlal eden kazandırmalar bakımından farklı şartlara ve hukuki sonuçlara sahip bir kurumdur. Bir olayda hangi davanın açılması gerektiğinin yanlış belirlenmesi önemli hak kayıplarına yol açabilir.

Tapu kayıtları, resmi senetler, banka hareketleri, tanık anlatımları ve tarafların ekonomik durumuna ilişkin belgeler muris muvazaası uyuşmazlıklarında önem taşıyabilir. Dava açılmadan önce mirasçılık durumunun ve taşınmazın devir zincirinin ayrıntılı biçimde incelenmesi gerekir.