Şikâyet Süresi Ne Kadardır? 6 Aylık Şikâyet Süresi Ne Zaman Başlar?

Ceza hukukunda bazı suçların soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Kanunda aksi belirtilmedikçe, şikâyete bağlı bir suç nedeniyle yetkili kişinin altı ay içinde şikâyette bulunmaması hâlinde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu nedenle şikâyet hakkının bulunması kadar, bu hakkın süresi içerisinde kullanılması da önemlidir.

Altı aylık şikâyet süresi suçun işlendiği tarihten itibaren her durumda otomatik olarak başlamaz. Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesine göre süre, şikâyet hakkı bulunan kişinin hem fiili hem de faili öğrendiği günden itibaren işlemeye başlar. Mağdur suçun işlendiğini biliyor ancak suçu kimin işlediğini henüz bilmiyorsa, kural olarak fail öğrenilinceye kadar altı aylık şikâyet süresi başlamaz.

Burada fiilin öğrenilmesi ile failin öğrenilmesi birbirinden ayrılmalıdır. Örneğin kişi kendisine karşı bir suç işlendiğini hemen fark etmiş ancak bunu gerçekleştiren kişinin kimliğini daha sonra öğrenmiş olabilir. Böyle bir durumda şikâyet süresinin başlangıcının belirlenmesinde failin ne zaman öğrenildiği önem kazanır.

Şikâyet süresi altı aydır ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Sürenin geçirilmesi hâlinde şikâyete bağlı suç bakımından şikâyet hakkı artık kullanılamaz. Bu nedenle özellikle suçun ve failin hangi tarihte öğrenildiğinin tespit edilebilmesi, süre konusunda çıkabilecek uyuşmazlıklarda önem taşır.

Şikâyet hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Şikâyet hakkına sahip birden fazla kişi bulunması hâlinde bunlardan birinin altı aylık süreyi geçirmiş olması, diğerlerinin süresi içerisinde şikâyette bulunma hakkını ortadan kaldırmaz. Her hak sahibi bakımından öğrenme tarihi ve şikâyet süresi ayrı ayrı değerlendirilir.

Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. Kanunun kabul ettiği diğer yetkili makamlara yapılan başvurular da ilgili mercilere gönderilir. Şikâyetin mutlaka ayrıntılı bir hukuki nitelendirme içermesi gerekmez; önemli olan suç oluşturduğu düşünülen olayın ve şikâyet iradesinin anlaşılır biçimde ortaya konulmasıdır.

Her suç şikâyete bağlı değildir. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olmayan suçlarda mağdurun şikâyetçi olmaması veya sonradan şikâyetinden vazgeçmesi, tek başına soruşturmanın sona ermesini sağlamaz. Cumhuriyet savcılığı böyle suçlarda gerekli şartlar bulunduğunda soruşturmayı resen sürdürebilir.

Bu nedenle altı aylık sürenin uygulanıp uygulanmayacağını belirlerken öncelikle isnat edilen suçun şikâyete bağlı olup olmadığına bakılır. Suç şikâyete bağlıysa ikinci mesele, şikâyet hakkı sahibinin fiili ve faili hangi tarihte öğrendiğidir. Altı aylık şikâyet süresinin başlangıcı da bu öğrenme tarihine göre belirlenir.