Menfi Tespit Davası Nedir? Borçlu Olmadığının Tespiti Nasıl İstenir?

Bir kişi kendisinden talep edilen borcun gerçekte bulunmadığını ileri sürüyor ancak hakkında icra tehdidi veya başlamış bir takip bulunuyorsa, borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası açabilir. Dava, borç ilişkisinin mevcut olmadığının mahkeme kararıyla belirlenmesini amaçlar.

Menfi tespit davası icra takibinden önce veya sonra açılabilir; fakat bu iki ihtimalin icra takibine etkileri aynı değildir. Takip başlamadan önce açılan davada ve takipten sonra açılan davada ihtiyati tedbir bakımından farklı kurallar uygulanır.

Davacı, hukuki yararını ve borçlu olmadığını dayandırdığı vakıaları ortaya koymalıdır. Sahte belge, ödeme, sözleşmenin geçersizliği, borcun sona ermesi veya hiç doğmaması gibi farklı nedenler davanın temelini oluşturabilir. İspat yükü ise uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre değerlendirilir.

Menfi tespit davasının en önemli özelliği, yalnızca icra dosyasındaki şekli durumu değil borcun maddi hukuk bakımından varlığını tartışmasıdır. Bu nedenle dava açılmadan önce takip dosyası, sözleşmeler, ödeme kayıtları ve taraf yazışmaları birlikte incelenmelidir; borçsuzluğun hangi hukuki nedene dayandığı davanın omurgasını oluşturur.