İcra Takibinden Önce Menfi Tespit Davası Açılabilir mi?

Henüz icra takibi başlatılmadan önce de menfi tespit davası açılması mümkündür. Ancak kişinin yalnızca ileride kendisinden borç istenebileceğine ilişkin soyut bir endişesi yeterli değildir; borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer güncel bir hukuki yararın bulunması gerekir.

Örneğin alacaklı olduğunu ileri süren kişinin açıkça ödeme talep etmesi, senedi takibe koyacağını bildirmesi veya borçluyu ciddi bir takip tehdidi altında bırakması hukuki yarar değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Her olayın koşulları ayrıca incelenir.

Takipten önce açılan menfi tespit davasında mahkeme, kanundaki şartlar ve teminat karşılığında icra takibinin başlatılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verebilir. Bu imkân, takip başladıktan sonra açılan davadaki tedbir rejiminden farklıdır.

Dolayısıyla takip tehdidiyle karşılaşan kişinin zamanlaması önemlidir. Dava açılmadan önce borcun neden bulunmadığı kadar karşı tarafın hangi somut işlemlerle takip tehdidi oluşturduğu da belgelenmelidir. Menfi tespit davasında “henüz takip yok” ifadesi davayı gereksiz kılmaz; fakat hukuki yararın somutlaştırılmasını daha önemli hâle getirir.