UYAP'tan İcra Dosyası Nasıl Kontrol Edilir?

Bir icra dosyasını UYAP üzerinden kontrol etmek yalnız “Ne kadar borcum var?” sorusuna cevap aramak değildir. Dosyada hangi takip yolunun kullanıldığını, ödeme emrinin ne zaman gönderildiğini, tebligatın hangi tarihte yapıldığını, itiraz bulunup bulunmadığını ve haciz aşamasına geçilip geçilmediğini anlamak için dosyanın bütün hareketlerinin birlikte okunması gerekir.

UYAP Vatandaş Portal, kişilerin tarafı oldukları dava ve icra dosyalarına elektronik ortamda erişebilmesini sağlayan sistemdir. Sisteme giriş imkânları ve görüntülenebilen içeriğin kapsamı kullanılan doğrulama yöntemi ile erişim yetkisine göre değişebilir.

Bir icra dosyasını açtığınızda ilk olarak icra dairesi, esas numarası ve dosyadaki taraflar kontrol edilmelidir.

Alacaklı ve borçlu bilgilerinin doğru olup olmadığı, takipte vekil bulunup bulunmadığı ve dosyanın hangi icra dairesinde yürütüldüğü daha sonraki incelemenin temelini oluşturur.

Bundan sonraki önemli nokta takip türüdür.

Dosyanın genel haciz yoluyla ilamsız takip mi, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu mu, ilamlı takip mi, kira alacağı veya tahliye takibi mi olduğu belirlenmeden yalnız dosyadaki borç miktarına bakmak yeterli değildir.

Çünkü takip türü değiştiğinde borçluya gönderilen belge, itiraz mercii, itiraz süresi ve takip kesinleştikten sonra yapılabilecek işlemler de değişebilir.

UYAP'ta özellikle dosya safahatı dikkatle incelenmelidir.

Safahat, dosyada zaman içinde gerçekleştirilen işlemlerin kronolojik izini verir. Takibin açılması, ödeme veya icra emrinin hazırlanması, tebligat işlemleri, haciz talepleri, kurumlara gönderilen yazılar, satış işlemleri ve dosyanın durumunu etkileyen başka kayıtlar burada görülebilir.

Ancak safahattaki kısa işlem açıklamalarını tek başına okumak bazen yanıltıcı olabilir.

Örneğin ekranda “haciz talebi” bulunması ile haczin fiilen uygulanmış olması aynı şey değildir. Benzer şekilde bir kuruma haciz müzekkeresi gönderilmiş olması ile o kurumdan haczedilebilir bir mal veya alacak tespit edilmesi de farklıdır.

Bu nedenle önemli görünen işlemlerin ilgili evrakıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Borçlu açısından en kritik belgelerden biri ödeme emri veya icra emridir.

Bu belgenin hangi takip kapsamında düzenlendiği, talep edilen asıl alacak, faiz, alacağın dayanağı ve borçluya tanınan süreler incelenmelidir.

Özellikle itiraz hakkının bulunduğu takiplerde ödeme emrinin içeriği, hangi hukuki yolun kullanılacağını doğrudan etkileyebilir.

Dosyada ödeme emrini gördükten sonra sıradaki kontrol tebligat kaydıdır.

İcra hukukunda birçok süre tebliğle başlar. UYAP'ta evrakın hazırlanma tarihi, postaya verilme tarihi ve hukuken tebliğ edilmiş sayıldığı tarih birbirinden farklı olabilir.

Örneğin ödeme emri 3 Eylül'de hazırlanmış, 5 Eylül'de posta sürecine girmiş ve 11 Eylül'de tebliğ edilmiş olabilir. İtiraz süresi hesaplanırken her durumda belgenin düzenlendiği tarih esas alınmaz.

Elektronik tebligat söz konusuysa da elektronik tebligata ilişkin özel kurallar dikkate alınmalıdır.

Dosyada görünen bir tebligatın usulüne uygun olup olmadığı konusunda yalnız sistemdeki tarih yeterli olmayabilir. Tebliğin yapıldığı adres, teslim alan kişi, tebliğ yöntemi ve tebligat mazbatasındaki kayıtlar incelenebilir.

UYAP üzerinden haciz işlemleri de takip edilmelidir.

Banka hesaplarına yönelik haciz talepleri, araç veya taşınmaz kayıtlarına ilişkin işlemler, maaş haczi yazıları ve üçüncü kişilere gönderilen haciz ihbarnameleri dosyanın geldiği aşama hakkında önemli bilgiler verebilir.

Burada da “haciz konuldu” ile “mal satıldı” birbirinden ayrılmalıdır.

Bir taşınmaz üzerine haciz şerhi işlenmiş olabilir fakat henüz satış talep edilmemiş olabilir. Bankaya haciz yazısı gönderilmiş fakat hesapta haczedilebilir para bulunamamış olabilir. Araç kaydında haciz bulunmasına rağmen araç henüz muhafaza altına alınmamış olabilir.

Dosyanın mali durumunu kontrol ederken ekranda görünen borç miktarının hangi tarihe ait olduğu da önemlidir.

İşleyen faiz, tahsil harcı, vekâlet ücreti ve dosya giderleri nedeniyle takip başlangıcındaki rakam ile dosyanın bugün kapatılması için gereken tutar aynı olmayabilir.

Borcu tamamen ödeyerek dosyayı kapatmak isteyen kişinin yalnız eski ödeme emrindeki miktarı esas alması, dosyada bakiye kalmasına yol açabilir.

Bu sebeple ödeme aşamasında güncel dosya hesabının kontrol edilmesi gerekir.

UYAP'ta dosyanın “açık” veya başka bir statüde görünmesi de tek başına borcun hukuki durumunu açıklamaz.

Borç ödenmiş fakat dosyanın kapatma işlemleri henüz tamamlanmamış olabilir. Takip durmuş olabilir. İtiraz üzerine dosyada yeni icra işlemi yapılamıyor olabilir. Uzun süredir işlem görmeyen bir dosya sistemde kayıtlı kalmaya devam edebilir.

Dosyanın statüsü ile takibin hukuken hangi aşamada olduğu birlikte değerlendirilmelidir.

Alacaklı açısından UYAP kontrolünün amacı ise biraz farklıdır.

Alacaklı, yapılan tahsilatları, haciz taleplerini, kurum cevaplarını, satış sürecini ve dosyadaki diğer işlemleri takip ederek alacağın tahsil sürecinin gerçekten ilerleyip ilerlemediğini görebilir.

Uzun süre işlem yapılmayan bir dosyada yalnız “dosya açık” bilgisinin görülmesi, tahsilat işlemlerinin etkin biçimde devam ettiği anlamına gelmez.

UYAP çok güçlü bir dosya takip aracıdır; fakat ekrandaki kayıtların hukuki yorumunu kendiliğinden yapmaz.

Sistem size ödeme emrini gösterebilir, fakat itiraz etmeniz gerekip gerekmediğine karar vermez. Tebligat tarihini gösterebilir, fakat tebligatın usulsüz olup olmadığını kendiliğinden belirlemez. Haciz kaydını gösterebilir, fakat o haczin kaldırılmasının mümkün olup olmadığını açıklamaz.

İcra dosyasını UYAP'tan kontrol ederken en sağlıklı okuma sırası, dosyanın kimliğinden başlayıp takip türüne, ödeme veya icra emrine, tebligata, safahata, haciz işlemlerine ve güncel borç hesabına doğru ilerlemektir.

UYAP'ta görünen her satır bir işlem kaydıdır; asıl mesele, bu kayıtların bir araya geldiğinde dosyanın hukuken hangi noktada bulunduğunu doğru okuyabilmektir.