Şikâyete Bağlı Olmayan Suçlarda Şikâyet Geri Çekilebilir mi?

Şikâyete Bağlı Olmayan Suçlarda Şikâyet Geri Çekilebilir mi? sorusu, ceza soruşturması veya yargılamasıyla karşılaşan kişilerin uygulamada sıkça araştırdığı konulardan biridir. şikâyete bağlı olmayan suç değerlendirilirken yalnızca işlemin adına bakmak yeterli değildir. İşlemin hangi makam tarafından, hangi aşamada ve hangi hukuki gerekçeyle yapıldığı; kişinin şüpheli, sanık, mağdur, müşteki ya da üçüncü kişi sıfatlarından hangisine sahip olduğu birlikte değerlendirilmelidir.

Ceza muhakemesinde resen soruşturma ile kamu davası arasında kurulacak hukuki bağlantı önemlidir. Kanunda bir işlem veya başvuru yolu öngörülmüş olsa bile bunun her dosyada aynı şekilde uygulanacağı söylenemez. Somut olayın özellikleri, isnat edilen suç, mevcut deliller ve işlemin amacı sonucu doğrudan etkileyebilir.

Uygulamada özellikle şikâyet, vazgeçme ve Cumhuriyet savcısı üzerinde durulması gerekir. Bir kararın veya işlemin hukuka uygunluğu incelenirken yetkili merci, kanuni şartlar, gerekçe ve ölçülülük birlikte ele alınır. Süreye bağlı bir başvuru söz konusuysa tebliğ veya öğrenme tarihi de ayrıca kontrol edilmelidir.

Soruşturma aşamasının amacı, suç işlendiği iddiasını peşinen doğru kabul etmek değil, kamu davası açılmasını gerektirecek yeterli şüphenin bulunup bulunmadığını araştırmaktır. Cumhuriyet savcısı şüphelinin hem aleyhine hem lehine olan delilleri toplamakla yükümlüdür. Bu nedenle soruşturmadaki tek bir tutanak veya beyan, dosyanın tamamından bağımsız değerlendirilmemelidir.

Şikâyete bağlı olmayan suç konusunda uygulamada yapılan önemli hatalardan biri, başka bir dosyada verilen kararın aynı sonucu mutlaka doğuracağının düşünülmesidir. Oysa ceza dosyalarında olayın zamanı, delillerin niteliği, tarafların beyanları ve yargılamanın geldiği aşama değişebilir. Bu nedenle emsal kararlar yol gösterici olsa da somut dosyanın yerini tutmaz.

Kişinin hakkını kullanabilmesi için karar ve tutanakların içeriğini görmesi, kendisine yöneltilen isnadı anlaması ve gerektiğinde lehine olan delillerin toplanmasını istemesi önemlidir. Müdafi yardımından yararlanma hakkı da soruşturma ve kovuşturmanın birçok aşamasında savunmanın etkin biçimde hazırlanmasına hizmet eder.