Mahkeme Bilirkişi Raporuyla Bağlı mıdır? Çelişkili Raporlarda Ne Olur?

Mahkeme Bilirkişi Raporuyla Bağlı mıdır? Çelişkili Raporlarda Ne Olur? sorusu, ceza soruşturması veya yargılamasıyla karşılaşan kişilerin uygulamada sıkça araştırdığı konulardan biridir. mahkeme bilirkişi raporuyla bağlı mı değerlendirilirken yalnızca işlemin adına bakmak yeterli değildir. İşlemin hangi makam tarafından, hangi aşamada ve hangi hukuki gerekçeyle yapıldığı; kişinin şüpheli, sanık, mağdur, müşteki ya da üçüncü kişi sıfatlarından hangisine sahip olduğu birlikte değerlendirilmelidir.

Ceza muhakemesinde bilirkişi ile takdiri delil arasında kurulacak hukuki bağlantı önemlidir. Kanunda bir işlem veya başvuru yolu öngörülmüş olsa bile bunun her dosyada aynı şekilde uygulanacağı söylenemez. Somut olayın özellikleri, isnat edilen suç, mevcut deliller ve işlemin amacı sonucu doğrudan etkileyebilir.

Uygulamada özellikle çelişkili rapor, ek rapor ve gerekçe üzerinde durulması gerekir. Bir kararın veya işlemin hukuka uygunluğu incelenirken yetkili merci, kanuni şartlar, gerekçe ve ölçülülük birlikte ele alınır. Süreye bağlı bir başvuru söz konusuysa tebliğ veya öğrenme tarihi de ayrıca kontrol edilmelidir.

Ceza davasında mahkûmiyet kararı varsayıma değil, hukuka uygun ve yeterli delile dayanmalıdır. Sanığın savunma hakkı ile mağdurun yargılamaya etkin katılım hakkı birlikte korunur. Duruşmada ileri sürülen taleplerin tutanağa geçirilmesi ve mahkemenin önemli iddia ve savunmaları gerekçeli biçimde değerlendirmesi gerekir.

Bilirkişi teknik veya özel bilgi gerektiren konuda mahkemeye görüş sunar; hukuki uyuşmazlığın nihai kararını vermez. Hâkim rapordaki sonucu dosyadaki diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.

Aynı konuda birbirine zıt iki rapor varsa bu çelişki giderilmeden bir raporun tercih edilmesi yeterli olmayabilir. Mahkemenin hangi rapora neden üstünlük tanıdığını kararında açıklaması gerekir.