Kapalı Cezaevinden Açık Cezaevine Ne Zaman Geçilir?

Hapis cezasının infazı sırasında hükümlüler ve yakınları tarafından en fazla merak edilen konulardan biri kapalı cezaevinden açık cezaevine ne zaman geçileceğidir. Özellikle uzun süreli hapis cezalarında “Kapalı cezaevinde ne kadar kalınır?”, “Açık cezaevine geçiş ne zaman olur?” ve “Açık cezaevine ayrılmak için ne kadar ceza yatmak gerekir?” soruları sıkça gündeme gelmektedir. Ancak kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz kurumuna geçiş için herkes bakımından geçerli tek bir süre bulunmamaktadır.

Kapalı ve açık ceza infaz kurumları, hapis cezasının infaz edildiği kurumlar olmakla birlikte uygulanan güvenlik ve infaz rejimi bakımından birbirinden farklıdır. Kapalı ceza infaz kurumlarında güvenlik tedbirleri daha sıkı iken açık ceza infaz kurumlarında hükümlünün topluma yeniden uyum sağlamasına yönelik daha farklı bir sistem uygulanmaktadır. Bununla birlikte hükümlünün açık cezaevine ayrılması, cezasının sona erdiği anlamına gelmez. Hapis cezasının infazı açık ceza infaz kurumunda devam eder.

Kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş bakımından hükümlünün toplam cezası ve infaz durumu önemlidir. Ancak yalnızca mahkeme kararında yazan hapis cezasının süresine bakılarak açık cezaevine geçiş tarihi hesaplanamaz. Hükümlünün mahkûm olduğu suçun niteliği, suç tarihi, koşullu salıverilmesine kalan süre, tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı ve diğer infaz koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Açık cezaevine ayrılmada en önemli unsurlardan biri de iyi hâl değerlendirmesidir. Hükümlünün ceza infaz kurumundaki tutum ve davranışları, yükümlülüklere uyumu ve infaz sürecindeki genel durumu dikkate alınabilir. Bu nedenle gerekli sürenin geçirilmiş olması, tek başına açık cezaevine geçiş için yeterli olmayabilir.

Suçun türü de açık cezaevine geçiş sürecini etkileyebilir. Bazı suçlardan hükümlü olan kişiler bakımından genel kurallardan farklı koşullar öngörülebilir. Aynı şekilde hükümlü hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanması veya farklı infaz rejimlerinin bulunması, açık cezaevine ayrılma sürecinin farklılaşmasına neden olabilir.

Bu sebeple internette sıkça karşılaşılan “Şu kadar yıl ceza alan şu kadar ay sonra açığa geçer” şeklindeki hesaplamalara ihtiyatla yaklaşılmalıdır. Aynı miktarda hapis cezası alan iki hükümlünün açık cezaevine geçiş tarihleri birbirinden farklı olabilir. Örneğin suç tarihleri veya mahkûm oldukları suçların niteliği farklı olan iki kişinin infaz rejimleri de farklılaşabilir.

Kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş ile denetimli serbestliğe ayrılma da aynı işlem değildir. Açık cezaevine geçen hükümlü hâlen ceza infaz kurumunda bulunmaktadır ve cezasının infazı devam etmektedir. Denetimli serbestlikte ise gerekli şartların gerçekleşmesi hâlinde cezanın belirli bir kısmı ceza infaz kurumu dışında ve denetim altında infaz edilir.

Benzer şekilde koşullu salıverilme, diğer adıyla şartlı tahliye de açık cezaevine geçişten farklıdır. Koşullu salıverilme, hükümlünün kanunda belirlenen şartları yerine getirmesi hâlinde cezasının kalan kısmını cezaevi dışında geçirmesine imkân veren ayrı bir infaz kurumudur. Bu nedenle bir kişinin infaz dosyası değerlendirilirken kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş tarihi, denetimli serbestlik tarihi ve koşullu salıverilme tarihi birbirinden ayrılmalıdır.

Hükümlünün yargılama sırasında tutuklu kaldığı sürelerin cezadan mahsup edilmesi de infaz hesabında önem taşır. Tutuklulukta geçirilen sürenin cezadan düşülmesi, hükümlünün infaz takvimini etkileyebileceğinden açık cezaevine ayrılma bakımından yapılacak hesaplamada da dikkate alınması gerekebilir.

Birden fazla kesinleşmiş mahkûmiyetin bulunması hâlinde durum daha kapsamlı değerlendirilmelidir. Hükümlünün farklı dosyalardan aldığı cezalar ve bunların infaz bakımından hukuki durumu, tek bir mahkûmiyet üzerinden yapılan basit hesaplamalardan farklı sonuçlar ortaya çıkarabilir.

İnfaz hukukunda suç tarihi de özellikle önemlidir. Zaman içerisinde yapılan kanun değişiklikleri ve geçici düzenlemeler nedeniyle farklı tarihlerde işlenen suçlar bakımından farklı infaz hükümleri uygulanabilir. Bu nedenle güncel bir infaz düzenlemesine bakılarak geçmişte işlenen bütün suçlar için aynı sonuca ulaşılması mümkün olmayabilir.

Açık cezaevine ayrılma, hükümlünün infaz sürecindeki önemli aşamalardan biridir. Ancak açık cezaevine geçişin ardından kişinin otomatik olarak veya hemen denetimli serbestliğe ayrılacağı düşünülmemelidir. Her iki kurumun şartları ayrı ayrı değerlendirilir.

Bu nedenle “Kapalı cezaevinden açık cezaevine ne zaman geçerim?” sorusunun sağlıklı biçimde cevaplanabilmesi için kesinleşmiş mahkeme kararı ve infaz dosyasının incelenmesi gerekir. Toplam ceza miktarı, suç türü ve tarihi, mahsup edilecek tutukluluk süreleri, tekerrür durumu, iyi hâl ve koşullu salıverilme tarihi birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç olarak kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş, yalnızca cezaevinde geçirilen günlerin sayısına bağlı otomatik bir işlem değildir. Hükümlünün kişisel infaz durumu ve hakkında uygulanacak infaz rejimi esas alınarak değerlendirme yapılır. Bu nedenle açık cezaevine geçiş tarihinin belirlenmesinde genel süre tabloları yerine somut infaz dosyasının esas alınması daha sağlıklı sonuç verir.