Cezaevine Girdi Çıktı Nedir? Kimler Girdi Çıktı Yapar?

Hakkında kesinleşmiş hapis cezası bulunan kişiler tarafından en fazla araştırılan konulardan biri, halk arasında “cezaevine girdi çıktı yapmak” şeklinde ifade edilen uygulamadır. Özellikle kısa süreli hapis cezası alan kişiler “Cezaevine girecek miyim?”, “Girdi çıktı kaç gün sürer?”, “Aynı gün cezaevinden çıkar mıyım?” ve “Cezaevine girmeden denetimli serbestliğe ayrılabilir miyim?” sorularına cevap aramaktadır. Ancak öncelikle belirtmek gerekir ki “girdi çıktı” mevzuatta bu isimle düzenlenmiş bağımsız bir infaz kurumu değildir.

Girdi çıktı ifadesi uygulamada, hakkında kesinleşmiş hapis cezası bulunan kişinin infaz işlemleri kapsamında ceza infaz kurumuna alınması ve şartlarının bulunması hâlinde açık ceza infaz kurumu veya denetimli serbestlik sürecine geçerek kısa süre içerisinde kurumdan ayrılması durumunu anlatmak amacıyla kullanılmaktadır. Bu nedenle girdi çıktı işleminin herkes bakımından aynı şekilde ve aynı sürede gerçekleşeceği düşünülmemelidir.

Bir mahkûmiyet kararının infaz edilebilmesi için kural olarak kararın kesinleşmesi gerekir. Hapis cezasının kesinleşmesinden sonra ilam infaz amacıyla Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir ve infaz işlemleri başlatılır. Hükümlünün cezasının niteliğine ve süresine göre teslim süreci ve cezanın hangi infaz rejimine göre yerine getirileceği belirlenir.

Bu aşamada en önemli hususlardan biri kişinin denetimli serbestlikten yararlanma şartlarını taşıyıp taşımadığıdır. Denetimli serbestlik, hapis cezasının ortadan kalkması anlamına gelmez. Kanuni şartların gerçekleşmesi durumunda cezanın belirli bölümünün ceza infaz kurumu dışında ve denetim altında infaz edilmesine olanak sağlar.

Bu nedenle kısa süreli hapis cezası alan herkesin otomatik olarak aynı gün cezaevinden çıkacağı şeklinde bir kural bulunmamaktadır. Hükümlünün aldığı cezanın miktarı, suçun türü ve tarihi, koşullu salıverilme durumu, tekerrür hükümleri ve diğer infaz koşulları birlikte değerlendirilir.

Uygulamada “1 yıl ceza alan girdi çıktı yapar mı?”, “2 yıl ceza alan cezaevinde kaç gün kalır?” gibi soruların sıklıkla sorulmasının nedeni budur. Yalnızca mahkeme tarafından verilen toplam ceza miktarına bakılarak kişinin kaç gün cezaevinde kalacağını söylemek doğru değildir. Aynı miktarda ceza alan iki hükümlünün tabi olduğu infaz rejimi farklı olabilir.

Ayrıca girdi çıktı işleminin kesin olarak bir gün, üç gün veya belirli sayıda gün süreceği şeklinde bir hukuki kural da bulunmamaktadır. Ceza infaz kurumundaki idari işlemler, hükümlünün dosyasının incelenmesi, kurumların işleyişi ve kişinin infaz statüsü sürecin fiilî uzunluğunu etkileyebilir. Bu nedenle internette yer alan “girdi çıktı kesin üç gün sürer” benzeri ifadeler hukuken güvenilir bir süre garantisi olarak değerlendirilmemelidir.

Hükümlünün cezasının infazına doğrudan açık ceza infaz kurumunda başlayıp başlayamayacağı da ilgili mevzuat çerçevesinde ayrıca belirlenir. Her hükümlünün önce kapalı cezaevine girip daha sonra açık cezaevine geçeceği şeklinde değişmez bir sistem bulunmadığı gibi, her kısa süreli cezada doğrudan açık cezaevine alınma garantisi de yoktur.

Hükümlünün mükerrir olması da sonucu değiştirebilir. Tekerrür hükümlerinin uygulandığı kişiler bakımından infaz rejimi genel hükümlülerden farklılaşabilir. Özellikle ikinci kez mükerrirlik söz konusu olduğunda güncel infaz hükümlerinin ayrıca incelenmesi gerekir. Bu nedenle sabıkası bulunan bir kişinin yalnızca ceza miktarına bakılarak girdi çıktı yapacağı sonucuna ulaşılması doğru değildir.

Daha önce gözaltında veya tutuklu geçirilen süreler de infaz hesabında önem taşıyabilir. Türk Ceza Kanunu'nun 63. maddesi kapsamında mahsup edilmesi gereken sürelerin bulunması hâlinde hükümlünün infaz takvimi değişebilir. Dolayısıyla kişinin daha önce aynı dosya kapsamında tutuklu kalıp kalmadığı da değerlendirilmelidir.

Koşullu salıverilme tarihi ile denetimli serbestlik kapsamında cezaevinden ayrılma tarihi de birbirinden farklı kavramlardır. Hükümlünün ne zaman koşullu salıverilebileceği belirlendikten sonra denetimli serbestliğe ilişkin şartların bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir. Halk arasında girdi çıktı olarak adlandırılan süreç çoğunlukla bu infaz hesaplamalarının sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Girdi çıktı yapılması kişinin cezasının silindiği anlamına gelmez. Hükümlü denetimli serbestlik kapsamında ceza infaz kurumundan ayrılmış olsa dahi cezasının infazı devam eder. Denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenen yükümlülüklere uyulması gerekebilir. Bu yükümlülüklere aykırılık hâlinde kişinin infaz durumu yeniden değerlendirilebilir.

Ayrıca adli kontrol ile denetimli serbestlik birbirine karıştırılmamalıdır. Adli kontrol, çoğunlukla soruşturma veya kovuşturma sırasında uygulanan bir koruma tedbiridir. Burada söz konusu olan denetimli serbestlik ise kesinleşmiş hapis cezasının infazıyla ilgilidir.

Bu nedenle “Girdi çıktı yapabilir miyim?” sorusunun doğru şekilde cevaplanabilmesi için kişinin kesinleşmiş mahkeme kararının incelenmesi gerekir. Suç tarihi, suç türü, kesinleşmiş toplam ceza, tutukluluk süreleri, tekerrür durumu, koşullu salıverilme tarihi ve denetimli serbestlik şartları birlikte ele alınmalıdır.

Sonuç olarak cezaevine girdi çıktı, kanunda belirli gün sayısıyla düzenlenmiş ayrı bir tahliye yöntemi değildir. Halk arasında kullanılan bu ifade, hükümlünün ceza infaz kurumuna teslim edilmesinden sonra tabi olduğu infaz rejimi nedeniyle kısa süre içerisinde kurumdan ayrılabildiği durumları anlatmaktadır. Bu nedenle kişinin cezaevinde ne kadar kalacağının veya girdi çıktı yapıp yapamayacağının belirlenmesinde genel internet tablolarından ziyade somut infaz dosyasının değerlendirilmesi gerekir.